Cuối năm nhận bảng lương, bạn giật mình vì khoản thuế thu nhập cá nhân bị trừ khá nhiều và tự hỏi liệu có cách nào giảm bớt một thuế thu nhập cá nhân? Trên thực tế, pháp luật cho phép người nộp thuế tận dụng nhiều khoản giảm trừ để giảm số thuế phải nộp. Bài viết này, EVO sẽ giúp bạn hiểu các cách giảm thuế thu nhập cá nhân hợp pháp, từ giảm trừ gia cảnh, người phụ thuộc, các khoản bảo hiểm đến quyết toán hoàn thuế, để bạn không nộp nhiều hơn mức cần thiết.
Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) với người làm công ăn lương được tính trên phần thu nhập tính thuế, tức là thu nhập chịu thuế sau khi đã trừ đi các khoản giảm trừ. Công thức cơ bản là: Thu nhập tính thuế bằng tổng thu nhập trừ các khoản được miễn và trừ các khoản giảm trừ. Sau đó áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần để ra số thuế phải nộp.
Điểm mấu chốt nằm ở chỗ: Bạn càng tận dụng được nhiều khoản giảm trừ hợp lệ, thu nhập tính thuế càng thấp, và số thuế phải nộp càng giảm. Đây chính là cơ sở để giảm thuế một cách hợp pháp, hoàn toàn khác với việc né tránh nghĩa vụ.
Từ năm 2026, biểu thuế lũy tiến từng phần áp dụng cho thu nhập từ tiền lương được rút gọn còn 5 bậc. Phần thu nhập tính thuế (sau khi đã trừ các khoản giảm trừ) thuộc bậc nào chỉ chịu thuế suất của bậc đó. EVO đã tổng hợp trong bảng dưới đây:
Để tính nhanh số thuế phải nộp theo từng bậc, bạn có thể dùng công thức rút gọn sau (TNTT là thu nhập tính thuế):
Lưu ý: Bảng áp dụng cho thu nhập tính thuế, tức phần còn lại sau khi đã trừ giảm trừ gia cảnh, người phụ thuộc và các khoản được trừ khác, không phải tổng thu nhập của bạn.
Để bạn dễ hình dung, EVO đã tổng hợp các khoản giảm trừ phổ biến cùng mức áp dụng từ năm 2026 trong bảng dưới đây:
Nắm rõ các khoản này giúp bạn biết mình đang được trừ những gì và còn khoản nào chưa tận dụng. Phần tiếp theo, EVO sẽ phân tích từng cách để bạn áp dụng cụ thể.
Trước khi tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN), thu nhập của bạn sẽ được trừ đi một số khoản. Trừ càng nhiều thì phần thu nhập tính thuế càng thấp, số thuế phải nộp càng ít. Dưới đây là các khoản giảm trừ chính bạn cần nắm.
Đây là khoản cố định trừ cho chính bạn, không cần chứng minh chi tiêu. Từ kỳ tính thuế năm 2026, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế tăng từ 11 triệu đồng/tháng lên 15,5 triệu đồng/tháng, tương đương 186 triệu đồng/năm, theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15. Nói cách khác, nếu thu nhập sau bảo hiểm của bạn dưới 15,5 triệu/tháng thì gần như chưa phát sinh thuế.
Nếu bạn đang nuôi con nhỏ, cha mẹ già hoặc người thân không có thu nhập, mỗi người phụ thuộc đủ điều kiện sẽ cho bạn thêm một khoản trừ. Từ năm 2026, mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc tăng từ 4,4 triệu lên 6,2 triệu đồng/tháng. Một vài lưu ý: luật không giới hạn số lượng người phụ thuộc bạn được đăng ký, nhưng mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ cho một người nộp thuế trong năm, và bạn cần đăng ký, có hồ sơ chứng minh quan hệ theo quy định.
Phần bảo hiểm bạn đóng theo lương được trừ trực tiếp khỏi thu nhập trước khi tính thuế. Nhóm này gồm bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đối với một số ngành nghề bắt buộc phải tham gia. Với người lao động, phần trích từ lương thường vào khoảng 10,5% (8% BHXH + 1,5% BHYT + 1% BHTN). Đây là khoản trừ tự động nên đa số người đi làm không phải kê khai thủ công.
Nếu bạn tham gia sản phẩm hưu trí tự nguyện để tích lũy cho tuổi già, khoản đóng này cũng được trừ, nhưng có mức trần. Mức giảm trừ tối đa không quá 1 triệu đồng/tháng, tương đương 12 triệu đồng/năm. Mức trần này áp dụng cho cả phần do người lao động tự đóng lẫn phần doanh nghiệp đóng thay, kể cả khi bạn tham gia nhiều quỹ. Để được trừ, bạn cần giữ chứng từ nộp tiền do quỹ hoặc doanh nghiệp bảo hiểm cấp.
Các khoản bạn ủng hộ cho hoạt động từ thiện, nhân đạo hoặc khuyến học cũng được trừ khỏi thu nhập tính thuế, với điều kiện đóng vào các tổ chức, quỹ được cơ quan có thẩm quyền cho phép và có chứng từ hợp lệ. Mức trừ theo số tiền thực tế đóng góp, nhưng không vượt quá thu nhập của người nộp thuế trong kỳ.
Nhiều người không biết rằng nếu trong năm bị tạm khấu trừ thuế nhiều hơn số thực tế phải nộp, bạn có thể được hoàn lại phần nộp thừa khi quyết toán. Đây không phải mẹo né thuế mà là quyền lợi chính đáng của người nộp thuế.
Các trường hợp thường được hoàn thuế gồm: Làm việc không trọn năm, có thời gian thu nhập thấp, đăng ký người phụ thuộc muộn nhưng được tính lại, hoặc bị khấu trừ theo thuế suất cao hơn thực tế. Vì vậy, đừng bỏ qua kỳ quyết toán thuế hằng năm, đặc biệt khi bạn thay đổi công việc trong năm.
EVO khuyên bạn lưu ý vài điểm thực tế để giảm thuế đúng luật và tránh rủi ro.
Tất cả các cách trên đều dựa trên quyền được giảm trừ hợp pháp. Tuyệt đối tránh các hành vi kê khai gian dối như khai khống người phụ thuộc hay dùng chứng từ giả, vì đây là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt nặng.
Mọi khoản giảm trừ đều cần chứng từ chứng minh. Một sai lầm thường gặp là quên lưu giấy tờ người phụ thuộc hay biên lai đóng góp từ thiện, dẫn tới không được chấp nhận khi quyết toán. Hãy sắp xếp hồ sơ gọn gàng theo từng năm để chủ động khi cần.
Mức giảm trừ và quy định thuế có thể thay đổi theo từng thời kỳ. EVO khuyến nghị bạn theo dõi thông tin chính thức từ cơ quan thuế để áp dụng đúng mức mới nhất, tránh tính nhầm số thuế phải nộp hoặc bỏ lỡ quyền lợi.
Với khoản thuế hoặc quyết toán cuối năm, việc quản lý dòng tiền tốt giúp bạn không bị động. Sử dụng công cụ thanh toán có sao kê rõ ràng như thẻ tín dụng cũng hỗ trợ bạn theo dõi chi tiêu và các khoản đóng góp được giảm trừ. Bạn có thể tham khảo 10 cách sử dụng thẻ tín dụng thông minh để quản lý tài chính cá nhân hiệu quả hơn.
Thay vì chờ đến cuối năm mới lo chuyện thuế, EVO khuyên bạn lập kế hoạch ngay từ đầu năm. Hãy rà soát xem mình có thêm người phụ thuộc nào đủ điều kiện chưa đăng ký, có dự định tham gia quỹ hưu trí tự nguyện hay đóng góp từ thiện hay không. Việc chủ động này giúp bạn phân bổ các khoản giảm trừ hợp lý trong cả năm.
Bạn cũng nên lưu lại bảng lương hằng tháng và theo dõi tổng thu nhập cùng số thuế đã tạm khấu trừ. Khi có dữ liệu rõ ràng, việc quyết toán cuối năm sẽ nhanh gọn và bạn dễ phát hiện nếu bị khấu trừ thừa để yêu cầu hoàn thuế.
Nếu cảm thấy việc tính toán phức tạp, bạn có thể sử dụng các công cụ tính thuế trực tuyến hoặc nhờ bộ phận nhân sự, kế toán của công ty hỗ trợ. Với trường hợp thu nhập đa dạng hoặc có yếu tố đặc thù, tư vấn từ chuyên gia thuế sẽ giúp bạn áp dụng đúng quy định và tối ưu các khoản giảm trừ một cách an toàn.
Hiểu rõ cách giảm thuế thu nhập cá nhân hợp pháp là yếu tố then chốt giúp bạn giữ lại nhiều hơn phần thu nhập của mình một cách chính đáng. Từ giảm trừ gia cảnh, đăng ký người phụ thuộc, các khoản bảo hiểm đến quyết toán hoàn thuế, mỗi khoản đều cần được tận dụng đúng và đủ. EVO hy vọng qua bài viết này, bạn đã nắm được các cách giảm thuế hợp pháp và biết cách chuẩn bị hồ sơ để không nộp nhiều hơn mức cần thiết.
Thông tin về mức giảm trừ và chính sách thuế có thể thay đổi theo từng thời kỳ. Vui lòng tham khảo quy định chính thức của cơ quan thuế hoặc tư vấn chuyên môn để áp dụng chính xác cho trường hợp của bạn.
